« وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه » « 1 » ، و در آيه مورد بحث هم فرموده : « و اخشون » ، و تعقيب اين بحث به بيش از اين مقدار از وضع اين كتاب كه عهده دار تفسير آيات است بيرون شدن است ، و لذا از اين بحث مىگذريم . * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ دِيناً » ) * كلمه « اكمال » و كلمه « اتمام » معنايى نزديك به هم دارند ، راغب مىگويد كمال هر چيزى عبارت است از اينكه غرض از آن چيز حاصل بشود و در معناى كلمه « تمام » گفته تمام بودن هر چيز منتهى شدن آن به حدى است كه ديگر احتياج به چيزى خارج از خود نباشد ، به خلاف ناقص كه محتاج به چيزى خارج از ذات خودش است تا او را تمام كند . و شما خواننده محترم مىتوانيد از راهى ديگر معناى اين دو كلمه را تشخيص دهيد ، و آن اين است كه بدانيد كه آثار موجودات دو نوع است . يك نوع از موجودات وقتى اثر خود را مىبخشند كه همه اجزاى آن جمع باشد ، ( مثلا اگر مانند معجون اجزايى دارد ، همه آن اجزاء موجود باشد ، كه اگر يكى از آن اجزاء نباشد معجون و دار و اثر خود را نمىبخشد ) ، و مانند روزه كه مركب است از امورى كه اگر يكى از آنها نباشد روزه روزه نمىشود ، مثلا اگر كسى در همه اجزاى روز از خوردن و ساير محرمات امساك بكند ولى در وسط روز در يك ثانيه دست از امساك بر دارد ، و جرعه اى آب فرو ببرد ، روزه‌اش روزه نيست . از جمع شدن اجزاء اين گونه امور تعبير مىكنند به تماميت و در قرآن كريم مىفرمايد : « ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ » « 2 » و يا مىفرمايد : « وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلًا » « 3 » . و نوع ديگر قسمتى از اشياء هستند كه اثر بخشيدن آنها نيازمند به آن نيست كه همه اجزاى آن جمع باشد ، بلكه اثر مجموع اجزاء مانند مجموع آثار اجزاء است ، هر يك جزئى كه موجود بشود اثرش هم مترتب مىشود ( البته اثرى به مقدار خود آن جزء ) و اگر همه اجزاء جمع شود همه اثر مطلوب حاصل مىشود ، مانند روزه كه اگر يك روز روزه بگيرى ، اثر يك روز را دارد ، و اگر سى روز بگيرى اثر سى روز را دارد ، تماميت را در اين قسم « كمال » مىگويند و

--> ( 1 ) خداى تعالى شما را از خشم و عذاب خودش تحذير مىكند . « سوره آل عمران ، آيه 28 و 30 » . ( 2 ) و سپس روزه را تا به شب تمام كنيد . « سوره بقره ، آيه 187 » . ( 3 ) كلمه پروردگارت در حالى كه صدق و عدل است تمام گرديد . « سوره انعام ، آيه 115 » .